SİSMİK DALGALAR – CİSİM DALGALARI

SİSMİK DALGALAR – CİSİM DALGALARI

1.Sismik P dalgası (Vp)

Bu tür dalgalar, sıkışma veya ilk dalgalar olarak adlandırılırlar. Bu dalgaların yayınımı sırasında sıkışmadan dolayı kubik genleşme veya hacim değişikliği olur. Boyuna dalgalarda sıkışma ve genleşmeyi temsil eden titreşim doğrultusu dalga yayınım doğrultusuyla aynıdır. Dolayısıyla sıkışabilir (gevşek) zeminlerde P dalgası hızı düşük, sıkışması zor zeminlerde (kaya) P dalgası hızı yüksek çıkacaktır.

P Dalgası Hızı ( m/sn ) Sökülebilirlik
300 – 600 Çok Kolay
600 – 900 Kolay
900 – 1500 Orta
1500 – 2100 Zor
2100 – 2400 Çok Zor
2400 – 2700 Son Derece Zor

2. Sismik S Dalgası (Vs)

Kayma dalgalarının yayınımı sırasında elamanlarda şekil bozulmaları, yani açılarda değişim gözlenir. Bunun nedeni de dalga yayınımında parçacıkların titreşim doğrultusunun, dalga yayınım doğrultusuna dik olmasındandır. Doğal olarak kayma dalgası hızları malzemenin şekil bozunumuna veya burulmaya karşı direnci varsa meydana gelmektedir. Suda S dalgası hızının 0 olmasının nedeni de suyun burulmaya ve şekil değiştirmeye karşı direncinin olmaması ve kesilebilmesi özelliğindendir. Normalde P dalgası ile S dalgası birlikte artıp birlikte azalım eğilim gösterirler, ancak suda P dalgası yaklaşık olarak 1500 m/sn. civarında bir değer alırken S dalgası hızı 0′ dır. Çünkü suyun sıkışma özelliği olmadığından P dalga hızı yüksektir.  Suda S dalgası hızının 0 olmasının nedeni ise suyun burulmaya ve şekil değiştirmeye karşı direncinin olmaması ve kesilebilmesi özelliğindendir.

S Dalga Hızı ( m/sn ) Yerel Birim Türü Zemin Grubu
<200  Yumuşak Kil, Siltli Kil D
<200 Gevşek Kum D
<200  Yeraltı su düzeyinin yüksek olduğu yumuşak-suya doygun kalın alüvyonlu katmanlar D
200 – 300  Kati Kil, Siltli Kil C
200 – 400  Orta Sıkı Kum, Çakıl C
400 – 700  Yumuşak süreksizlik düzlemleri bulunan çok ayrışmış metamorfik kayaçlar ve çimentolu tortul kayaçlar C
300 – 700  Çok Katı Kil, Siltli Kil B
400 – 700  Çok Katı Kum, Çakıl B
700 – 100  Tüf ve aglomera gibi gevşek volkanik kayaçlar süreksizlik düzlemleri bulunan ayrışmış çimentolu tortul kayaçlar B
>700  Sert Kil, Siltli Kil A
>700  Çok Sıkı Kum, Çakıl A
>1000 Masif volkanik kayaçlar ve ayrışmamış sağlam metamorfik kayaçlar sert ve çimentolu tortul kayaçlar A
P ve S Dalgası Yayınım Şekilleri

Yazar: avseng

SDU - Jeofizik Mühendisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir